Cải tạo ngôi nhà của loài người
Cha Paolo Benanti OFM là một tu sĩ Phanxicô, nhà thần học và chuyên gia về đạo đức của công nghệ số và trí tuệ nhân tạo. Trong bài xã luận đăng trên Avvenire, ngài suy ngẫm về lừa đảo trực tuyến và nạn buôn người ở Đông Nam Á, đồng thời liên hệ những vấn đề này với công việc trùng tu nhà thờ Bokor.
Một báo cáo của Văn phòng Liên Hợp Quốc về Ma túy và Tội phạm ước tính thiệt hại do các vụ lừa đảo của các nhóm tội phạm ở Đông Nam Á gây ra trong năm 2025 từ 88 đến 114 tỷ đô la. Dịch máy cho phép chúng nhắm vào nạn nhân bằng nhiều ngôn ngữ cùng lúc. Và khi nạn nhân, sau nhiều tuần trò chuyện, yêu cầu được thấy qua video người đang viết cho mình, khu compound đưa một người vận hành ra trước camera; phần mềm biến đổi khuôn mặt của người này thành khuôn mặt mà nạn nhân mong đợi. Trong cuộc gọi video ấy, có hai người bị lừa: người nhìn và tin rằng mình đang gặp ai đó, và người bị nhìn — thường là nạn nhân bị buôn người, không có hộ chiếu — mà chiếc máy xóa đi khuôn mặt khi họ nói.
Gabriel Marcel nhận xét rằng sự hiện diện hầu như không liên quan đến sự gần gũi: người ta có thể ngồi bên ai đó mà không thật sự hiện diện với họ. Sự hiện diện nảy sinh từ sự sẵn lòng, từ việc làm cho mình có thể đến được với người khác; vì thế, nó có thể được trao tặng chứ không thể được chế tạo. Chính các compound cố sản xuất nó hàng loạt, và nhận được điều trái ngược: một chức năng mô phỏng sự thân mật để rút tiền từ đó. Levinas nhắc rằng khuôn mặt của người khác mang theo một mệnh lệnh: « Đừng giết tôi. » Khuôn mặt tổng hợp không có điều đó. Nó chỉ đòi một khoản chuyển tiền.
Đầu năm, khi nhiều compound trống đi và hàng nghìn người phải ở ngoài đường, một người Indonesia theo đạo Hồi đã trốn thoát khỏi một trong những nơi ấy kể với hãng tin UCAnews rằng ông chỉ nghĩ đến một nơi an toàn ở Sihanoukville: nhà thờ. Ở đó, ông được cho ăn, có một chỗ ngủ và được giúp đi đến thủ đô. Ông tìm một nơi mà ở đó có ai đó thực sự hiện diện, với chính khuôn mặt của mình, không đòi hỏi điều gì đáp lại. Trong cùng bản tin, cha Will mô tả một cơn bão lừa dối gồm những quảng cáo tuyển dụng giả, những đồn cảnh sát giả dựng bên trong các compound và những nạn nhân bị ép lừa đảo đồng bào của mình; ngài cũng kể về những giáo dân mang thức ăn từ bếp nhà mình và một nơi trú ẩn của Caritas ở phía nam Phnom Penh đã quá tải.
Ngọn núi ấy, xét cho cùng, đã biết đến bạo lực từ lâu. Theo các ghi chép đương thời, trạm nghỉ dưỡng khí hậu của người Pháp được xây dựng với cái giá là hàng trăm công nhân thiệt mạng, và chính ngôi nhà thờ cũng ra đời trong dự án thuộc địa ấy. Sửa chữa những bức tường đó hôm nay là phản đối một số phận dường như lặp lại, từ lao động cưỡng bức khi xưa đến lao động cưỡng bức kỹ thuật số ngày nay, và khẳng định rằng nơi ấy có thể trở thành một điều khác.
Vì thế, công việc ở Bokor cũng liên quan đến chúng ta từ nơi đây. Một ngôi nhà thờ được trùng tu sẽ không thể triệt phá một nền kinh tế tội phạm trị giá hàng chục tỷ đô la, nền kinh tế đã học cách sử dụng các mô hình sinh tạo tốt hơn nhiều chính phủ: cần có điều tra, hợp tác quốc tế, chế tài đối với những người tài trợ cho nó và sự bảo vệ cho các nạn nhân. Tuy vậy, nó đưa ra một thước đo. Mô phỏng càng tinh vi, những nơi mà con người nhìn nhau trực diện, không qua bộ lọc, và nơi thật giả vẫn còn có thể được phân biệt bằng các giác quan càng trở nên quan trọng. Hơn tám thế kỷ trước, tại San Damiano, thánh Phanxicô nghe lời mời gọi sửa một ngôi nhà đổ nát và bắt đầu từ những viên đá; chỉ sau đó ngài mới hiểu đó là ngôi nhà nào. Hôm nay, điều tương tự đang được làm trên Bokor. Và câu hỏi đến với chúng ta: chúng ta đang gìn giữ những nơi nào để người, một ngày kia bị vây quanh bởi dối trá, vẫn biết phải đi về đâu?
Bài viết khác
Chuyến thăm của Giáo sư Yoshiyuki Yamana đến nhà thờ Bokor
Chủ nhật ngày 18 tháng 10 năm 2026, Giáo sư Yoshiyuki Yamana thuộc Khoa Kiến trúc, Khoa Khoa học và Công nghệ của Đại học Khoa học Tokyo đã thăm nhà thờ lịch sử trên núi
Cuộc Gặp Gỡ Thứ Hai của Ban Chỉ Đạo Nhà Thờ Bokor
Ngày 11 tháng 6 năm 2026, Ban Điều hành Dự án Trùng tu Nhà thờ Bokor đã tổ chức cuộc họp lần thứ hai tại Eden Voar Resort, trong bầu khí thanh bình của tỉnh Kep
CHÚA NHẬT LỄ LÁ TẠI NHÀ THỜ BOKOR
Sáng ngày 29 tháng 3, trên đỉnh núi Bokor phủ đầy nắng và gió, Thánh lễ Chúa Nhật Lễ Lá – tưởng niệm cuộc Thương Khó của Đức Kitô
