Bước vào làn sương Bokor – Anton Tung

Tôi không đến với Nhà thờ Bokor bằng một cảm giác chắc chắn.

Ngay từ những ngày đầu, khi lời mời tham gia dự án trùng tu được đặt ra, điều hiện lên trong tôi không phải là một hình dung rõ ràng về công việc phía trước, mà là một khoảng trống. Một khoảng trống vừa đủ để khiến tôi nhận ra rằng mình đang bước vào một hành trình mà bản thân chưa thể hiểu hết.

Hình ảnh về Nhà thờ Bokor khi ấy cũng như chính cảnh quan nơi đây: mờ trong sương, không ranh giới rõ ràng, không điểm tựa cụ thể. Tôi biết công trình tồn tại, biết lịch sử của nó, nhưng chưa thể chạm đến điều cốt lõi mà nơi này mang theo.

Và chính sự chưa rõ ấy lại trở thành lý do khiến tôi bước tiếp.

Có những công trình mà người làm nghề có thể tiếp cận bằng kinh nghiệm, bằng kiến thức tích lũy qua thời gian. Nhưng cũng có những công trình buộc ta phải chấp nhận bắt đầu lại từ đầu — không với tư cách là người “biết”, mà với tư cách là người đang học cách hiểu.

Nhà thờ Bokor thuộc về trường hợp thứ hai.

Khi quyết định nhận lời tham gia dự án, tôi ý thức rất rõ rằng đây không chỉ là một công việc chuyên môn. Đó là một bước đi ra khỏi vùng quen thuộc của chính mình — cả về địa lý, văn hóa và cả cách tiếp cận kiến trúc. Campuchia, với tôi, khi ấy vẫn còn là một vùng đất xa lạ, mang theo nhiều câu hỏi hơn là câu trả lời.

Nhưng chính trong sự xa lạ ấy, tôi lại cảm nhận được một sự thôi thúc rất đặc biệt.

Không phải là sự tự tin, mà là một dạng bình an lặng lẽ — đủ để tôi dám bước vào. Như thể có một điều gì đó đang dẫn dắt, không bằng những dấu hiệu rõ ràng, mà bằng một cảm giác nội tâm rất khó diễn đạt.

Bước vào hành trình này, tôi dần nhận ra rằng mình không chỉ đang tiếp cận một công trình kiến trúc, mà đang đi vào một thực tại phức tạp hơn nhiều. Ở đó có lịch sử, có đức tin, có những tổn thương, và cả những điều chưa bao giờ được nói thành lời.

Điều đó đòi hỏi một thái độ khác.

Không phải là tiếp cận để can thiệp ngay lập tức, mà là học cách dừng lại. Không phải để đưa ra giải pháp sớm, mà để hiểu xem mình đang đứng trước điều gì.

Tôi bắt đầu nhìn Nhà thờ Bokor không chỉ như một công trình cần được trùng tu, mà như một nơi cần được lắng nghe.

Và hành trình ấy — hành trình đi vào làn sương — không phải là để tìm thấy ngay con đường rõ ràng, mà là để học cách bước đi khi con đường vẫn còn chưa hiện ra.

Có lẽ, trong nghề kiến trúc, người ta quen với việc kiểm soát: kiểm soát không gian, kiểm soát vật liệu, kiểm soát kết quả. Nhưng tại Bokor, tôi hiểu rằng có những điều không thể kiểm soát theo cách đó.

Chỉ có thể đón nhận.

Và chính từ sự đón nhận ấy, hành trình với Nhà thờ Bokor dần mở ra — không phải như một bài toán cần giải, mà như một thực tại cần được thấu hiểu, từng bước một, trong sự kiên nhẫn và khiêm nhường.

Làn sương trên cao nguyên Bokor vì thế không còn là một trở ngại.

Nó trở thành một phần của hành trình — một không gian nơi mọi thứ không hiện ra ngay lập tức, nhưng đủ để dẫn dắt mọi người bước đi, nếu họ chấp nhận đi chậm lại và lắng nghe.

Cho đến hôm nay, Bokor vẫn thường được bao phủ bởi sương mù.

Nhưng chính trong lớp sương ấy, tôi tin rằng Chúa Thánh Thần đang âm thầm dẫn lối — để mỗi bước chân trên hành trình này không chỉ là một bước đi của nghề nghiệp, mà còn là một bước đi của đức tin, của trách nhiệm và của sự phó thác.