Thánh giá Chúa Giêsu tại Nhà thờ Bokor

Chúng tôi khởi đầu dự án Bokor bằng việc cúi xuống nhặt lấy một điều đã bị tổn thương.

Sau chuyến khảo sát thực địa tại Nhà thờ Bokor, tôi mang về một bức tượng Thánh giá Chúa Giêsu bị hư hại nặng: gãy tay, gãy chân, thân thể không còn trọn vẹn. Đó không phải là một hiện vật trang trí, mà là dấu vết rất thật của những năm tháng bị bỏ quên. Khi không có người tiếp quản, nơi đây vẫn được yêu mến theo một cách rất lặng lẽ. Những người dân địa phương vẫn âm thầm mang ảnh thánh, tượng thánh lên núi để cầu nguyện, giữ cho đức tin không tắt đi giữa hoang phế. Nhưng cũng chính trong sự lặng lẽ ấy, đã có những bàn tay khác tìm đến để phá hoại, để xóa đi những gì họ không thuộc về.

Bức tượng vỡ ấy không chỉ kể câu chuyện của riêng nó, mà còn kể câu chuyện của Bokor hôm nay - mong manh, bị tổn thương, nhưng chưa bao giờ đánh mất sự hiện diện của đức tin.

Khi tu sửa bức tượng, chúng tôi chọn làm đúng như cách mình tin rằng dự án Bokor cần được làm. Phần cũ được giữ nguyên. Những dấu vết thời gian không bị che giấu. Chỉ những phần thật sự đã mất mới được kết nối bằng vật liệu mới - vừa đủ để tượng có thể đứng vững, vừa đủ để hình hài được liền lạc trở lại. Không làm mới để xóa ký ức. Không phục chế để tạo ra sự hoàn hảo.

Từ một bức tượng nhỏ bị đập vỡ, tôi nhìn thấy rõ toàn bộ tinh thần của dự án Nhà thờ Bokor: một di sản không cần được làm mới để có giá trị, không cần hoàn hảo để được tôn trọng. Điều cần thiết hơn cả là sự hiện diện có trách nhiệm - đủ tỉnh thức để không xóa đi quá khứ, đủ khiêm nhường để không áp đặt hiện tại, và đủ kiên nhẫn để gìn giữ cho tương lai.

Hành trình Bokor, với chúng tôi, bắt đầu từ những việc rất nhỏ như thế. Nhưng chính những việc nhỏ ấy nhắc tôi nhớ rằng: làm nghề không chỉ là xây dựng, mà còn là chữa lành. Và đôi khi, cách ta đối xử với một bức tượng bị vỡ chính là cách ta sẽ đối xử với cả một ký ức và một nơi chốn đã đi qua quá nhiều thăng trầm.

Nhà thờ Bokor vẫn đang chờ được gìn giữ. Và chúng tôi chọn bắt đầu bằng việc lắng nghe.